آموزشبورس

شاخص بورس

شاخص بورس چیست ؟!

شاخص‌ بورس در واقع معیارهای مهمی هستند که با بررسی و تحلیل آن‌ها، می‌توان وضعیت گذشته و حال بورس را از جنبه‌های مختلف، ارزیابی و حتی با کمک روش‌های نموداری روند آینده بورس را پیش‌بینی کرد.

روش محاسبه شاخص بورس تهران

برای درک نحوه محاسبه شاخص بورس کل ابتدا لازم است آموزش دهیم که بازدهی سرمایه گذاران که (بورس) سرمایه گذاری کرده اند در بورس اوراق بهادار به دو روش محاسبه می‌شود.

ابتدا بازدهی حاصل از دریافت سود نقدی در پایان هر سال است و دوم تغییر قیمت سهم در طول دوره سرمایه گذاری سهامدار.

یعنی فرض کنید که شخصی سهامی را به ارزش هر سهم ۱۰۰ تومان در ابتدای یک سال خریداری کرده است.

قیمت هر سهم این شرکت در پایان سال ۱۲۰ تومان شده و شرکتی که سهام آن خریداری شده است نیز در پایان سال ۱۰ تومان به ازای هر سهم سود تقسیم کرده است.

بنابراین این سرمایه گذار روی سهام توانسته تا پایان این سال در مجموع ۳۰ تومان به ازای هر سهم سود کند و در واقع بازدهی این سرمایه گذار در پایان سال ۳۰ درصد بوده است، زیرا سرمایه وی از ۱۰۰ تومان به ۱۳۰ تومان افزایش یافته است.

حال روش و فرمول محاسبه شاخص بورس کل نیز بر همین اساس می‌باشد.

بدین معنی که شاخص کل افزایش قیمت کلیه سهام‌های منتشر شده در بورس و همچنین تقسیم سود نقدی این شرکت‌های سهامی را در نظر گرفته و بر این اساس بازدهی کلیه سهام‌ها و در واقع بازدهی کل بورس را محاسبه می‌کند که به آن شاخص کل بورس یا بازدهی نقدی بورس می‌گویند.

تغييرات شاخص کل نيز دقيقا بيانگر ميانگين بازدهي بورس است، بنابراين، اگر به عنوان مثال، شاخص کل بورس در ابتداي سال، 20 هزار واحد باشد و در پايان سال،با 10 هزار واحد افزايش، به 30 هزار واحد برسد، به اين معناست که ميانگين بازدهي بورس از محل افزايش قيمت سهام شرکت‌ها و تقسيم سود نقدي بين سرمايه‌گذاران در آن سال، 50 درصد بوده است:
(ميزان رشد شاخص در طول سال) 10000 = 50 % × 20000

انواع شاخص بورس

شاخص‌های بورس، انواع مختلفی دارند که هر کدام، وضعیت بورس را از جنبه‌ خاصی نشان می‌دهد.

بنابراین سرمایه‌گذاران در تحلیل شاخص‌های بورس باید به کارکرد هر شاخص توجه کافی داشته باشند.

در بورس تهران شاخص بازدهی یا همان شاخص قیمت و بازده نقدی با نام TEDPIX شناخته می‌شود.

این شاخص همان شاخصی است که همیشه در اخبار و رسانه‌ها از آن به عنوان شاخص بورس تهران صحبت می‌شود.

 شاخص کل قیمت

 شاخص هم وزن

 شاخص بازده نقدی

 شاخص قیمت و بازده نقدی

 شاخص صنعت و شاخص مالی

 شاخص سهام آزاد شناور

 شاخص بازار اول و بازار دوم

 شاخص ۵۰ شرکت برتر

 شاخص ۳۰ شرکت بزرگ

شاخص بورس

مفهوم واحد در شاخص چیست؟

شاخص براساس یک واحد تعریف می‌شود بدین صورت اگر شاخص بورس کل در ابتدای سال برای مثال ۱۰ هزار واحد باشد و در پایان سال به ۱۵ هزار واحد افزایش یابد یعنی ۵ هزار واحد افزایش داشته که این به معنای بازده ۵۰% درصدی در شاخص بورس کل است.شاخص بورس

شاخص قیمت و بازده نقدی (TEDPIX)

(شاخص کل)

 شاخص کل TEDPIX که کوتاه شده‌ عبارت Tehran Exchange Dividend Price IndeX است.

بیانگر میانگین بازده کل سرمایه‌گذاران در بورس است.

همانطور که در بالا به آن اشاره شد، بازده کل از جمع بازده ناشی از نوسانات قیمت سهم (بالا و پایین رفتن قیمت سهم) و سود نقدی تقسیمی (DPS) شرکت به‌دست می‌آید. بنابراین می‌‌توان گفت که شاخص بورس کل تاثیر‌پذیر از تغییرات قیمتی و بازده نقدی پرداختیِ تمام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس است.

شاخص بورس

Pit= قیمت شرکت i ام در زمان t
qit= تعداد سهام منتشر شده شرکت i ام در زمان t
Dt= عدد پایه در زمان t که در زمان مبداء برابر ∑pioqio بوده است
Pio= قیمت شرکت i ام در زمان مبدأ
qio= تعداد سهام منتشر شده شرکت i ام در زمان مبدأ
n= تعداد شرکت‌های مشمول شاخص

در واقع شاخص قیمت، نوعی میانگین وزنی است که در آن وزن به صورت تعداد سهام منتشر شده‌ همه‌ شرکت‌های بورسی تعریف می‌شود.

چنین موضوعی باعث تاثیرگذاری بیشتر شرکت‌های بزرگ در این شاخص می‌شود.

اگر در زمان محاسبه شاخص قیمت، نماد شرکتی بسته باشد، قیمت آخرین معامله، مبنای محاسبه شاخص بورس قرار می‌گیرد.

شاخص قیمت

این شاخص در بورس اوراق بهادار تهران  Tehran Exchange Price IndeX) TEPIX) نامیده می‌شود.

نشانگر روند عمومی قیمت‌ها است و میانگینِ تغییرات قیمتی اوراق بهادار پذیرفته شده در بورس را نسبت به تاریخ مبدا نشان می‌دهد.

شاخص بازده نقدی (TEDIX)

این شاخص در بورس اوراق بهادار تهران  Tehran Exchange Dividend IndeX) TEDIX) نامیده می‌شود.

شاخص بازده نقدی، نشانگر میانگینِ بازده ناشی از پرداخت سود نقدی شرکت‌ها است.

شرکت‌ها در پایان سال مالی خود معمولا قسمتی از سودِ کل خود را به افرادی که در زمان برگزاری مجمع سهامدار شرکت بودند، اختصاص می‌دهند.شاخص بورس

Pit= قیمت شرکت i ام در زمان t
qit= تعداد سهام منتشر شده شرکت i ام در زمان t
RDt= پایۀ شاخص قیمت و بازده نقدی در زمان t که در زمان مبداء برابر ∑pioqio بوده است.

شاخص بورس

به‌صورت کلی تمامی شرکت‌های بورسی را می‌توان به دو بخش صنعتی و مالی تقسیم کرد.

که در زیر آموزش خواهیم داد:

در بخش صنعتی شرکت‌های تولیدی و صنعتی نظیر مخابرات، خودروسازی، سیمان، پتروشیمی و … قرار دارند.

در بخش مالی نیز بانک‌ها، شرکت‌های سرمایه‌گذاری، بیمه و… حضور دارند.

در این میان شاخص صنعت نشان‌دهنده میانگین تغییرات قیمت سهام شرکت‌های فعال در بخش صنعت و شاخص مالی نیز میانگین تغییرات قیمت سهام شرکت‌های فعال در بخش مالی است.

همچنین می‌توان برای هریک از بخش‌های صنعت و مالی، شاخص های جداگانه‌ای در نظر گرفت؛

به‌عنوان نمونه شاخص صنعت خودروسازی متوسط تغییرات قیمت شرکت‌های فعال در صنعت خودروسازی را نشان می‌دهد.

شاخص صنعت:

بازدهی صنایع مختلف را به تفکیک نشان می دهد و مانند شاخص بورس کل محاسبه می شود؛

این شاخص نشان دهنده ی میانگین بازدهی سرمایه گذاران در آن صنعت است. مانند شاخص صنعت خودرو یا صنعت پتروشیمی و…

برای مثال اگر شاخص صنعت بیمه رشد کرده باشد نشان دهنده ی رشد بازدهی سهام شرکت های فعال در صنعت بیمه به واسطه ی افزایش قیمت و سود آنها است.

شاخص صنعت برای تحلیل و مقایسه وضعیت صنعت ها برای سرمایه گذاری به کار برده می شود اما رشد یک شاخص صنعت لزوم بر رشد تمامی شرکت های فعال در آن صنعت نمی باشد بلکه این شاخص میانگین بازدهی را نشان می دهد و طبیعتا رشد برخی شرکت ها می تواند بر خلاف جهت شاخص باشد مثلا  ممکن است شاخص صنعت خودرو طی یک سال رشد کرده باشد اما شرکت خودروسازی کوچکی در همین مدت بازدهی منفی داشته اما بازدهی مثبت شرکت های بزرگ فعال در آن صنعت موجب رشد مثبت شاخص شدند.

شاخص صنایع (شاخص قیمت مالی و شاخص صنعت)

صنایع متفاوتی در بورس اوراق بهادار در حال فعالیت هستند.

برای هر کدام از این صنایع شاخص متفاوتی در نظر گرفته شده است.

بورس اوراق بهادار تهران شرکت‌های پذیرفته شده خود را در دو گروه واسطه‌گری‌های مالی(گروه مالی) و گروه صنعت تقسیم‌بندی می‌کند.

شاخص آزاد شناور 

این شاخص در بورس اوراق بهادار تهران  Tehran Exchange Free float IndeX) TEFIX) نامیده می‌شود.

برای آشنا شدن با این شاخص ابتدا باید با مفهوم سهام شناور آشنا شویم.

سهام شناور، بخشی از سهام شرکت است که به عموم تعلق می‌گیرد و خریداران آن معمولا قصد مشارکت در تصمیمات شرکت را ندارند و تنها به دید سرمایه‌گذاری، اقدام به خرید سهام می‌کنند. انتظار می‌رود که این سهام در آینده‌ای نزدیک نیز قابل معامله باشد.

شاخص آزاد شناور همانند شاخص بورس کل محاسبه می‌شود، ولی به‌جای وزن کل تنها از وزن سهام آزاد شناور شرکت‌ها استفاده می‌شود. با استفاده از این شاخص، می‌توان رفتار بخشی از بازار که قدرت نقدشوندگی بالایی دارد را شناسایی کرد.

سرمایه گذاران باید به دو نکته توجه نمایند:

نکته ۱ – افزایش شاخص بورس کل کلا بمعنی سودآوری کلیه سهام موجود در بورس نیست. برعکس این مسئله کاهش شاخص بورس کل هم بمعنی ضرر در کل سهام موجود در بورس نیست.

نکته ۲ – یکی از مهمترین مسائل در سرمایه‌گذاری در بورس تشکیل سبد سهام است. سرمایه گذاران باید از هر صنعتی یک نوع از سهام آن صنعت را در سبد خود داشته باشند.

شاخص هم وزن بورس چیست؟

در محاسبه شاخص هم‌وزن، بزرگی و کوچکی شرکت‌ها در محاسبه دخالت داده نمی‌شوند و همه شرکت‌ها به یک میزان در شاخص اثر می‌گذارند.

به طور مثال شرکت بزرگی مانند هلدینگ خلیج فارس با شرکت کوچکی مانند دامداری تلیسه نمونه هم‌وزن است؛

بنابراین نوسانات قیمتی آن‌ها تاثیر مشابهی روی شاخص هم‌وزن می‌گذارد؛

بنابراین این عامل باعث می‌شود در برخی روز‌هایی که به طور مثال شاخص بورس  مثبت است،

ولی اکثر سهام بازار منفی هستند، شاخص هم‌وزن منفی شود، زیرا وضعیت اکثریت سهام بازار است که در شاخص هم‌وزن منعکس می‌شود.

در شاخص هم وزن شاخص بر اساس میزان بازدهی اکثر شرکت ها نشان داده می شود نه بر اساس سرمایه بیشتر.

شاخص وزنی- ارزشی

در محاسبه این شاخص ارزش بازار و وزن شرکت‌ها دارای اهمیت است.

یعنی تغییراتِ قیمتی و بازدهی شرکت‌های بزرگ و با ارزش بازاری بالا، تاثیر زیادی بر شاخص می‌گذارند.

در حالی که تغییرات شرکت‌های کوچک تاثیر ناچیزی بر آن دارند.

شاخص کل قیمت در بورس اوراق بهادار که به اختصار آن را شاخص کل می‌گویند،

نشان دهنده تغییرات سطح عمومی قیمت‌ها در کل بازار است و میانگین افزایش یا کاهش قیمت سهام در بازار را بیان می‌کند.

شاخص کل، میزان سود نقدی پرداختی به سهامداران را نشان نمی‌دهد.

به‌عنوان مثال وقتی گفته می‌شود شاخص کل ۳۰ درصد رشد کرده است،

یعنی میانگین قیمت سهام شرکت‌های بورسی به میزان ۳۰ درصد نسبت به سال پایه، افزایش پیدا کرده است. در نظر داشته باشید که شاخص بورس کل به صورت لحظه ای در سایت شرکت مدیریت فناوری بورس به نشانی  www.tsetmc.com قابل بررسی و مشاهده است

آموزش بیشتر در کانال آپارات : www.aparat.com/amozeshisho

نویسنده و گردآورنده : محمد باغدار

amozeshisho.com

مدرس و طراح کسب وکارهای اینترنتی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا